Ποιους αφορά η ομφαλοκήλη;
Οι ομφαλικές κήλες εμφανίζονται σε όλες τις ηλικίες. Στα βρέφη είναι μια όχι σπάνια κατάσταση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι κήλες των παιδιών δεν απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση, καθώς το όργανο που προβάλει επαναφέρεται εντός της κοιλίας μέσα στα πρώτα έτη της ζωής τους. Σε ό,τι αφορά τους ενήλικες, η ομφαλοκήλη εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, ιδιαίτερα μετά από εγκυμοσύνη. Επίσης, είναι πιο συχνή σε άνδρες που ασκούν βαριά χειρωνακτική εργασία ή έχουν παρουσιάσει σημαντική μεταβολή στο σωματικό τους βάρος.
Ο Δρ. Φώτης Αρχοντοβασίλης MD, PhD, FISS, FEHS είναι ο πρώτος Έλληνας Χειρουργός που διακρίθηκε ως Surgeon of Excellence για τη χειρουργική των κηλών του κοιλιακού τοιχώματος από τον μεγαλύτερο Αμερικανικό Διεθνή Φορέα Χειρουργικών Πιστοποιήσεων Surgical Review Corporation (SRC).
Πώς δημιουργείται η ομφαλοκήλη στα βρέφη;
Η ομφαλοκήλη στα βρέφη είναι συνήθως συγγενής και δημιουργείται κατά την ανάπτυξη του εμβρύου. Ο ομφαλικός δακτύλιος, δηλαδή το άνοιγμα από το οποίο διέρχονται τα αιμοφόρα αγγεία του ομφάλιου λώρου, φυσιολογικά κλείνει πριν από τη γέννηση. Όταν αυτό δεν συμβεί, λιπώδης ιστός ή ακόμη και τμήμα του εντέρου μπορεί να προβάλει μέσα από το άνοιγμα, σχηματίζοντας ομφαλοκήλη.
Τα πρόωρα βρέφη, καθώς και όσα γεννιούνται με χαμηλό βάρος γέννησης, εμφανίζουν αυξημένες πιθανότητες να παρουσιάσουν ομφαλοκήλη.
Ποια είναι τα αίτια της ομφαλοκήλης στους ενήλικες;
Στους ενήλικες, η ομφαλοκήλη είναι συνήθως επίκτητη και προκαλείται όταν η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση ασκείται σε ένα αδύναμο σημείο του κοιλιακού τοιχώματος. Οι σημαντικότεροι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισής της είναι:
- Η παχυσαρκία ή οι μεγάλες και απότομες μεταβολές του σωματικού βάρους
- Η κληρονομικότητα
- Οι πολλαπλές κυήσεις (δίδυμα, τρίδυμα)
- Οι διαδοχικές κυήσεις
- Ο επίμονος βήχας
- Η χειρωνακτική εργασία και η άρση βάρους
- Η χρόνια δυσκοιλιότητα
Συμπτώματα της Ομφαλοκήλης
Το κύριο σύμπτωμα με το οποίο γίνεται αντιληπτή μια ομφαλοκήλη είναι το πρήξιμο και συγκεκριμένα η διόγκωση της περιοχής του ομφαλού. Αν και οι ομφαλοκήλες στα έμβρυα είναι συνήθως ανώδυνες, στους ενήλικες ενδέχεται να προκαλέσουν:
- έντονο πόνο,
- αίσθημα καύσου
- δυσφορία.
Επιπλέον, συμπτώματα όπως εντερικές διαταραχές (π.χ. δυσκοιλιότητα) και ναυτία είναι ενδεικτικά της ομφαλοκήλης, που έχει αρχίσει να περισφύγγεται. Η κήλη αυτή ενδέχεται να εξαφανίζεται όταν ο ασθενής ξαπλώνει, ενώ η διόγκωση γίνεται εντονότερη με κινήσεις, όπως ο βήχας ή το γέλιο. Παρόλα αυτά, υπάρχει κι η πιθανότητα να υφίσταται μία μικρή ομφαλοκήλη για καιρό, χωρίς να παρουσιάζει κάποιο εμφανές σύμπτωμα.
Σε περίπτωση που η διόγκωση του ομφαλού καταστεί ιδιαίτερα έντονη, επίπονη ή ερυθρή, με παρουσία πυρετού και εμέτων, και τα συμπτώματα δεν υποχωρούν, τότε είναι πολύ πιθανό να έχει επέλθει περίσφιξη. Η περισφιγμένη ομφαλοκήλη αποτελεί επείγουσα ιατρική κατάσταση και απαιτεί άμεση χειρουργική αντιμετώπιση. Η έγκαιρη επέμβαση είναι απαραίτητη, ώστε να αποτραπεί η νέκρωση του εντέρου και οι σοβαρές επιπλοκές που μπορεί να απειλήσουν τη ζωή του ασθενούς.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Για τη διάγνωση της ομφαλοκήλης αρκεί η εξέταση της κλινικής εικόνας και η λήψη του ιστορικού του ασθενούς από έναν εξειδικευμένο Γενικό Χειρουργό. Σπάνια μπορεί να χρειαστεί ο ασθενής να υποβληθεί και σε απεικονιστικές εξετάσεις. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, η ομφαλοκήλη είναι ορατή με γυμνό μάτι και εμφανίζεται ως ένα μαλακό εξόγκωμα κάτω από το δέρμα του ομφαλού.
Η διόγκωση είναι ευκολότερα ορατή όταν το άτομο στέκεται όρθιο ή αυξάνει την ενδοκοιλιακή του πίεση από συνηθισμένες ενέργειες, όπως ο βήχας. Πολλές φορές ο ίδιος ο ασθενής μπορεί να πιέσει την ομφαλοκήλη και το περιεχόμενο της να ξαναμπεί μέσα στην κοιλιά, με αποτέλεσμα την παροδική εξαφάνιση του. Η κήλη όμως θα εμφανιστεί και πάλι με την αμέσως επόμενη αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης.
Γιατί πρέπει να αντιμετωπιστεί η ομφαλοκήλη μόλις διαγνωστεί;
Η ομφαλοκήλη πρέπει να αντιμετωπίζεται έγκαιρα, καθώς όσο την αφήνουμε τόσο θα αρχίσει να πονάει και να μας ενοχλεί.Επιπλέον, όσο παραμένει χωρίς θεραπεία, τόσο θα μεγαλώνει με την πάροδο του χρόνου. Οι κήλες του κοιλιακού τοιχώματος δεν παραμένουν σταθερές και δεν θεραπεύονται από μόνες τους. Αντίθετα, συνεχίζουν να αυξάνονται σε μέγεθος. Έτσι, μια ομφαλοκήλη που αρχικά έχει διάμετρο 1,5 εκατοστό μπορεί με τον καιρό να εξελιχθεί σε μια πολύ μεγαλύτερη κοιλιοκήλη.
Ο σημαντικότερος, όμως, λόγος για την έγκαιρη αντιμετώπιση είναι η αποφυγή της περίσφιξης. Αφήνοντας μια ομφαλοκήλη ανεγχείρητη, υπάρχει ο κίνδυνος, με την πάροδο του χρόνου ή κατά τη διάρκεια έντονης σωματικής καταπόνησης, τμήμα του εντέρου να παγιδευτεί και να μην μπορεί να επανέλθει στην κοιλιακή κοιλότητα. Μέσα σε λίγες ώρες, η έντονη περίσφιξη μπορεί να διακόψει την αιμάτωση του εντέρου, οδηγώντας σε νέκρωση. Η νέκρωση του εντέρου μπορεί να προκαλέσει γάγγραινα, διάτρηση και τελικά περιτονίτιδα, μια ιδιαίτερα σοβαρή κατάσταση που μπορεί να απειλήσει τη ζωή του ασθενούς.
Ομφαλοκήλη – Θεραπεία & Αντιμετώπιση
Δεδομένου ότι η ομφαλοκήλη, όπως και κάθε μορφής κήλη, αποτελεί ένα μηχανικό πρόβλημα, δεν υπάρχει πιθανότητα να εξαφανιστεί σταδιακά. Αντίθετα, οι κήλες συνεχώς μεγαλώνουν. Συνεπώς, προκειμένου να επιτευχθεί πλήρης ίαση και οριστική θεραπεία της ομφαλοκήλης είναι απαραίτητη η χειρουργική αποκατάσταση της.
Δεν υπάρχει απολύτως καμία περίπτωση η ομφαλοκήλη να διορθωθεί μόνη της. Επίσης, δεν υπάρχουν φάρμακα, αλοιφές ή «εντριβές» που διορθώνουν το πρόβλημα. Ούτε φυσικά κάνει οποιοδήποτε καλό η χρήση ζωνών κοιλίας ή κηλεπιδέσμων, που μόνο «κουκουλώνουν» το πρόβλημα, χωρίς να αντιμετωπίζουν την αιτία, δηλαδή την τρύπα.
Τεχνικές Χειρουργικής Αποκατάσταση Ομφαλοκήλης
Για την χειρουργική αντιμετώπιση της ομφαλοκήλης, εκτός από την κλασσική χειρουργική θεραπεία, τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί πολλές τεχνικές. Κοινό χαρακτηριστικό όλων των τεχνικών είναι τα βασικά στάδια που εφαρμόζονται για κάθε κήλη του κοιλιακού τοιχώματος. Πρώτα πραγματοποιείται η ανάταση ή η εκτομή του σπλάχνου που σχηματίζει την κήλη κι έπειτα γίνεται συρραφή του χάσματος. Η συρραφή ολοκληρώνεται για την ομφαλοκήλη με πλέγμα που τοποθετείται στο κοιλιακό τοίχωμα.
Ο Χειρουργός που θα κληθεί να αντιμετωπίσει μια ομφαλοκήλη, όπως και οποιαδήποτε άλλη κήλη του κοιλιακού τοιχώματος, θα πρέπει να είναι απόλυτα εξειδικευμένος στη χειρουργική του κοιλιακού τοιχώματος (Abdominal Wall and Hernia Specialist – AWHS).
H άποψη ότι όλοι οι χειρουργοί «ξέρουν» να κάνουν μια επέμβαση κήλης, θα πρέπει να σταματήσει να ισχύει, και πλέον δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Στην Αμερική και τις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες, η χειρουργική των κηλών του κοιλιακού τοιχώματος είναι πλέον μια ξεχωριστή ειδικότητα, και μόνο υπερεξειδικευμένοι στις κήλες χειρουργοί μπορούν να την εξασκούν, αφού πάρουν τις απαραίτητες πιστοποιήσεις.
Οι πολλές σύγχρονες τεχνικές που εφαρμόζονται σήμερα για τη χειρουργική αποκατάσταση των κηλών απαιτούν εξειδικευμένη εκπαίδευση και εμπειρία. Για τον λόγο αυτό, η διενέργειά τους από χειρουργούς χωρίς την απαραίτητη εξειδίκευση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών για τον ασθενή. Ο χειρουργός που θα επιλέξετε θα πρέπει να έχει μεγάλη εμπειρία, μετεκπαίδευση σε μεγάλα και πιστοποιημένα κέντρα και να φέρει τα ανάλογα πτυχία και πιστοποιητικά εξειδίκευσης σε κάθε τεχνική ξεχωριστά.
Οι νεότερες και πιο σύγχρονες μέθοδοι ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής αντιμετώπισης της ομφαλοκήλης περιλαμβάνουν τις παρακάτω τεχνικές.
Κλασσική Λαπαροσκοπική Τεχνική (IPOM / IPOM+)
Γίνεται με τρείς μικρές τρύπες στο πλαϊνό μέρος της κοιλιάς, υπο γενική νάρκωση. Η τοποθέτηση του πλέγματος γίνεται μέσα στο εσωτερικό της κοιλιάς. Το πλέγμα που χρησιμοποιείται είναι ειδικό και διαθέτει διπλή επίστρωση. Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται όσο το δυνατόν περισσότερο η προσκόλληση του εντέρου στο πλέγμα και μειώνεται ο κίνδυνος δημιουργίας συμφύσεων.
Τεχνική MOPP (Mini Open Pre Peritoneal)
Δεν είναι ενδοσκοπική ή λαπαροσκοπική τεχνική, αλλά γίνεται με μια πολύ μικρή τομή κάτω από τον ομφαλο. Γίνεται με μια ειδική τεχνική και χρησιμοποιεί συνήθως ειδικά-αυτοεκπτυσσόμενα πλέγματα. Γίνεται με τοπική αναισθησία ή απλή μέθη, και ο ασθενής φεύγει από το νοσοκομείο σε 2 μόλις ώρες μετά την επέμβαση.
Ρομποτικές Τεχνικές Αποκατάστασης
Οι ρομποτικές τεχνικές Αποκατάστασης Ομφαλοκήλης γίνονται με τη χρήση του τελειότερου χειρουργικού ρομποτικού συστήματος, daVinci Xi. Τα τελευταία χρόνια, η χρήση του Χειρουργικού Ρομπότ επέτρεψε την ανάπτυξη νέων, εξαιρετικά εξελιγμένων, τεχνικών αποκατάστασης των κηλών του κοιλιακού τοιχώματος και φυσικά και των ομφαλοκηλών. Παρακάτω αναφέρονται αναλυτικά αυτές οι τεχνικές.
Ρομποτική Τεχνική ventral TAPP
Πρόκειται για εξαιρετική ενδοπεριτοναϊκή τεχνική, στην οποία το πλέγμα, αφού ραφτεί το χάσμα, τοποθετείται και καλύπτεται πλήρως από το περιτόναιο. Αυτό έχει το πλεονέκτημα (συγκριτικά με τις τεχνικές IPOM και LIRA), ότι το πλέγμα δεν χρειάζεται να είναι ειδικό, ακριβό, διπλής όψης, αφού δεν είναι μέσα στη κοιλιά, σε επαφή με το έντερο. Αντιθέτως, καλύπτεται πλήρως από το περιτόναιο, και δεν υπάρχει καμία περίπτωση συμφύσεων με το έντερο.
Ρομποτική τεχνική eTEP-RS
Η τεχνική eTEP-RS αποτελεί μία σύγχρονη ελάχιστα επεμβατική μέθοδο αποκατάστασης των κηλών του κοιλιακού τοιχώματος. Εφαρμόζεται ενδοσκοπικά ή ρομποτικά και δίνει τη δυνατότητα αποκατάστασης τόσο μικρών όσο και μεγαλύτερων ομφαλοκηλών, επαναφέροντας το κοιλιακό τοίχωμα στη φυσιολογική ανατομική του θέση.
Η επέμβαση πραγματοποιείται μέσω τριών μικρών οπών (0,5-1 εκ.), χωρίς να απαιτείται είσοδος στην περιτοναϊκή κοιλότητα. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η σύγκλειση του χάσματος, ενώ για την περαιτέρω ενίσχυση της περιοχής τοποθετείται πλέγμα πίσω από τους κοιλιακούς μύες και έξω από την περιτοναϊκή κοιλότητα, ώστε να μην έρχεται σε επαφή με το έντερο και τα υπόλοιπα ενδοκοιλιακά όργανα.
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της τεχνικής eTEP-RS;
Στην τεχνική eTEP-RS, το πλέγμα δεν τοποθετείται ούτε κάτω από το δέρμα ούτε μέσα στην κοιλιακή κοιλότητα. Αντίθετα, τοποθετείται ανάμεσα στα κοιλιακά τοιχώματα, πίσω από τους κοιλιακούς μύες, σε μια ανατομική θέση που προσφέρει καλύτερη προστασία και υποστήριξη.
Χάρη στη συγκεκριμένη θέση, το πλέγμα δεν έρχεται σε επαφή με το έντερο και τα υπόλοιπα ενδοκοιλιακά όργανα. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος δημιουργίας συμφύσεων και άλλων επιπλοκών, όπως διαβρώσεις ή συρίγγια. Επιπλέον, η πιθανότητα λοίμωξης του πλέγματος είναι ιδιαίτερα χαμηλή.
Ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα της τεχνικής είναι ότι επιτρέπει την τοποθέτηση μεγάλων πλεγμάτων χωρίς τομές ή διατομές των μυών. Η επέμβαση πραγματοποιείται μόνο μέσω τριών μικρών οπών, χωρίς να απαιτείται καθήλωση του πλέγματος με ράμματα ή ειδικά καρφιά.
Ρομποτική Τεχνική LIRA
Πρόκειται για τη νεότερη τεχνική (2018). Χρησιμοποιεί ενδοπεριτοναϊκό πλέγμα, και κλείνει και το χάσμα με συρραφή. Είναι καλύτερη και πιο εξελιγμένη τεχνική από την IPOM.
Συνοπτικά:
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της ρομποτικής χειρουργικής;
Η ρομποτική χειρουργική αποτελεί μια ελάχιστα τραυματική και ελάχιστα επεμβατική μέθοδο, η οποία εξασφαλίζει ακόμη περισσότερα πλεονεκτήματα στον ασθενή από ότι η λαπαροσκοπική χειρουργική:
- Μείωση των πιθανών επιπλοκών και των μετεγχειρητικών συμφύσεων
- Ελαχιστοποίηση του μετεγχειρητικού πόνου
- Μηδαμινή απώλεια αίματος, καθώς απαιτούνται ελάχιστες και μικρές οπές
- Μεγάλη ακρίβεια κινήσεων για τον Χειρουργό
- Άμεση επαναφορά του ασθενούς στην καθημερινότητα
- Ελαχιστοποίηση του χρόνου νοσηλείας – ο ασθενής εξέρχεται σε μόλις 3 ώρες μετά την επέμβαση
- Δυνατότητα διενέργειες ταυτόχρονα και άλλων επεμβάσεων, από τις ίδιες μικρές οπές π.χ. βουβωνοκήλη, μηροκήλη, κοιλιοκήλη κλπ.
- Άριστο αισθητικό αποτέλεσμα
Ο Γενικός Χειρουργός Dr. Φώτης Αρχοντοβασίλης, Διευθυντής της Στ’ Χειρουργικής Κλινικής στο Metropolitan General, έχει λάβει εξειδίκευση στην Ελάχιστα Επεμβατική, τη Λαπαροσκοπική και τη Ρομποτική Χειρουργική των κηλών κοιλιακού τοιχώματος. Ο Iατρός έλαβε τον τίτλο του Console Surgeon κατόπιν εκπαίδευσης του στο Ρομποτικό σύστημα daVinici Xi από το Διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο Ρομποτικής χειρουργικής RAIN. Εάν εμφανίζετε συμπτώματα ή παρατηρείτε διόγκωση στην περιοχή του ομφαλού, επικοινωνήστε με τον ιατρό για έγκαιρη αξιολόγηση και εξατομικευμένη θεραπευτική καθοδήγηση.
