Πόνος στον πρωκτό: ποιες παθήσεις τον προκαλούν και πότε να επισκεφθείτε χειρουργό
Κύρια σημεία
– O πρωκτικός πόνος (πρωκταλγία) είναι ένα σύνθετο σύμπτωμα που συχνά υποκρύπτει παθήσεις όπως αιμορροϊδοπάθεια, ραγάδα πρωκτού, περιεδρικό απόστημα και συρίγγιο, και απαιτεί εξειδικευμένη διάγνωση για την αποφυγή επιπλοκών.
– Η εμφάνιση έντονης αιμορραγίας, έκκρισης πύου, υψηλού πυρετού ή ψηλαφητής μάζας αποτελεί ένδειξη για άμεση επίσκεψη σε χειρουργό.
– Οι σύγχρονες ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές Laser (LHP, FiLaC, FiLaT) προσφέρουν οριστική θεραπεία με ελάχιστο μετεγχειρητικό πόνο, διαφυλάσσοντας πλήρως τη λειτουργία των σφιγκτήρων.
– Η έγκαιρη παρέμβαση και η αποφυγή της αυτοδιάγνωσης είναι καθοριστικές, καθώς οι πρωκτικές παθήσεις στα αρχικά τους στάδια αντιμετωπίζονται συχνά χωρίς την ανάγκη εκτεταμένου χειρουργείου.
O πόνος στην περιοχή του πρωκτού είναι ένα σύμπτωμα που πολλοί άνθρωποι βιώνουν κάποια στιγμή στη ζωή τους, αλλά λίγοι τολμούν να το αναφέρουν σε γιατρό. Η αμηχανία και η ντροπή συχνά οδηγούν σε καθυστέρηση της διάγνωσης, επιτρέποντας σε απλές παθήσεις να εξελιχθούν σε πιο σοβαρά προβλήματα. Ωστόσο, η πρωκταλγία – όπως ονομάζεται επιστημονικά – είναι ένα σύμπτωμα που αξίζει σοβαρής προσοχής, καθώς μπορεί να αποκαλύψει παθήσεις που χρειάζονται εξειδικευμένη θεραπεία.
Γιατί εμφανίζεται πόνος στον πρωκτό;
Η ανατομική περιοχή του πρωκτικού σωλήνα είναι εξαιρετικά πλούσια σε νευρικές απολήξεις, γεγονός που εξηγεί γιατί ακόμα και μια μικροσκοπική βλάβη, όπως μια ραγάδα λίγων χιλιοστών, μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογα έντονο πόνο. Ο πόνος μπορεί να είναι οξύς ή χρόνιος, να εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της κένωσης ή ανεξάρτητα από αυτήν, και να συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα όπως αιμορραγία, κνησμός ή έκκριση υγρού.
Κατά την κλινική πρακτική του Δρ. Φώτη Αρχοντοβασίλη, η αξιολόγηση του πόνου δεν περιορίζεται μόνο στην τοπική εξέταση αλλά επεκτείνεται στην κατανόηση του τρόπου ζωής του ασθενούς. Παράγοντες όπως η χρόνια δυσκοιλιότητα, η καθιστική ζωή, οι διατροφικές συνήθειες και η νευρική ένταση παίζουν καθοριστικό ρόλο στην παθογένεια των πρωκτικών παθήσεων. Ο πόνος μπορεί να οφείλεται σε ισχαιμία του ιστού, σε φλεγμονώδη αντίδραση, σε έντονο μυϊκό σπασμό των σφιγκτήρων ή σε πίεση από τη συσσώρευση πύου. Η ακριβής περιγραφή του πόνου βοηθά τον χειρουργό να προσανατολιστεί προς τη σωστή διάγνωση.
Οι τέσσερις κυριότερες αιτίες πόνου στον πρωκτό
1. Αιμορροϊδοπάθεια
Η αιμορροϊδοπάθεια αποτελεί τη συχνότερη αιτία πόνου και ενόχλησης στην πρωκτική περιοχή. Πρόκειται για φυσιολογικές αγγειακές δομές στο κατώτερο τμήμα του ορθού και του πρωκτικού σωλήνα, οι οποίες όταν διογκωθούν ή φλεγμαίνουν προκαλούν συμπτώματα. Αξίζει να σημειωθεί μια σημαντική ιατρική διάκριση: οι εσωτερικές αιμορροϊδες στα πρώτα στάδια είναι συνήθως ανώδυνες και εκδηλώνονται κυρίως με ανώδυνη αιμορραγία έντονου κόκκινου χρώματος. Ο πόνος εμφανίζεται κυρίως σε δύο περιπτώσεις: i. στην οξεία αιμορροϊδική κρίση και ii. στη θρόμβωση εξωτερικής αιμορροϊδας.
Η θρόμβωση συμβαίνει όταν το αίμα μέσα σε έναν αιμορροϊδικό όζο πήζει, δημιουργώντας ένα σκληρό, επώδυνο, κυανόμορφο μόρφωμα στην είσοδο του πρωκτού. Αυτός ο πόνος είναι συνεχής, δεν σχετίζεται απαραίτητα με την κένωση και καθιστά ακόμα και την απλή κίνηση ή το κάθισμα εξαιρετικά δύσκολο. Συχνά προκαλείται από έντονη σωματική κόπωση, κατανάλωση καυτερών τροφών, παρατεταμένη παραμονή στην τουαλέτα ή σκληρά κόπρανα. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν κνησμό, αίσθημα πληρότητας και αιμορραγία κατά την κένωση.
Η σύγχρονη αντιμετώπιση της αιμορροϊδοπάθειας από τον Δρ. Αρχοντοβασίλη έχει απομακρυνθεί από τις κλασικές επώδυνες χειρουργικές μεθόδους. Η χρήση της τεχνολογίας Laser, μέσω της τεχνικής LHP (Laser Haemorrhoido Plasty), επιτρέπει τη συρρίκνωση των αιμορροϊδικών όζων χωρίς τομές και χωρίς ράμματα. Η ίνα του Laser εισέρχεται στον αιμορροϊδικό όζο και προκαλεί ελεγχόμενη φωτοπηξία, διακόπτοντας την παροχή αίματος και οδηγώντας στη σταδιακή υποχώρηση, διατηρώντας ανέπαφο τον βλεννογόνο και τον σφιγκτήρα.
2. Ραγάδα πρωκτού
Η ραγάδα πρωκτού είναι μια μικρή σχισμή στον ευαίσθητο βλεννογόνο του πρωκτικού σωλήνα και αποτελεί αναμφίβολα την πιο επώδυνη πάθηση της περιοχής. Χαρακτηρίζεται από έντονο, οξύ πόνο που περιγράφεται συχνά σαν «να περνούν ξυραφάκια» κατά την κένωση. Ο πόνος ξεκινά στο τέλος της αφόδευσης και μπορεί να διαρκέσει από λίγα λεπτά έως αρκετές ώρες.
Η ραγάδα προκαλεί έναν χαρακτηριστικό φαύλο κύκλο: ο πόνος από την πληγή προκαλεί αντανακλαστικό σπασμό του έσω σφιγκτήρα, ο οποίος μειώνει την αιμάτωση στην περιοχή, εμποδίζοντας την επούλωση και προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερο πόνο. Σε περίπου 50% των περιπτώσεων, οι οξείες ραγάδες επουλώνονται με συντηρητικά μέσα (αύξηση φυτικών ινών, χλιαρά λουτρά, ειδικές επουλωτικές αλοιφές), ενώ οι χρόνιες ραγάδες απαιτούν συχνά επεμβατική αντιμετώπιση.
Ο Δρ. Αρχοντοβασίλης εφαρμόζει σύγχρονες θεραπείες που εστιάζουν στη διακοπή αυτού του φαύλου κύκλου χωρίς να διακυβεύεται η εγκράτεια του ασθενούς. Η τεχνική FiLaT (Fistula Laser Treatment) απομακρύνει τον παθολογικό ιστό και διεγείρει την επούλωση, ενώ η έγχυση Botox στον σφιγκτήρα προκαλεί προσωρινή, ελεγχόμενη χαλάρωση του μυός για 3-4 μήνες, προσφέροντας τον απαραίτητο χρόνο για επούλωση χωρίς την πίεση του σπασμού.
3. Περιεδρικό απόστημα
Το περιεδρικό απόστημα είναι μια συλλογή πύου που σχηματίζεται στους ιστούς γύρω από τον πρωκτό ή το ορθό. Πρόκειται για επείγουσα κατάσταση που χρειάζεται άμεση χειρουργική αντιμετώπιση. Ο πόνος είναι έντονος, συνεχής και επιδεινούμενος, συνοδευόμενος από ερυθρότητα, οίδημα, αίσθηση καύσου και συχνά ψηλαφητό μόρφωμα. Πυρετός και ρίγη είναι ενδεικτικά της λοίμωξης. Το απόστημα προκύπτει συνήθως από απόφραξη και μόλυνση των μικρών πρωκτικών αδένων. Η θεραπεία είναι η άμεση χειρουργική διάνοιξη και παροχέτευση, με άμεση ανακούφιση του πόνου.
4. Περιεδρικό συρίγγιο
Το περιεδρικό συρίγγιο είναι ένας παθολογικός πόρος που συνδέει το εσωτερικό του πρωκτικού σωλήνα με το δέρμα της περιπρωκτικής περιοχής. Σε ποσοστό που αγγίζει το 50%, αποτελεί εξέλιξη ενός αποστήματος που δεν αντιμετωπίστηκε σωστά. Ο πόνος είναι συνήθως ηπιότερος από το οξύ απόστημα αλλά επιμένει χρονίως, με χαρακτηριστική εκροή πύου ή αίματος από ένα μικρό στόμιο στο δέρμα. Οι περίοδοι οξείας φλεγμονής εναλλάσσονται με περιόδους σχετικής ηρεμίας.
Ο Δρ. Αρχοντοβασίλης εφαρμόζει την πρωτοποριακή τεχνική FiLaC (Fistula Laser Closure), η οποία χρησιμοποιεί μια ειδική κυκλική ίνα Laser. Η ίνα εισάγεται στον πόρο του συριγγίου και, καθώς αποσύρεται, η ενέργεια του Laser «σφραγίζει» το συρίγγιο εκ των έσω, χωρίς να κόβεται ο σφιγκτήρας. Η μέθοδος είναι αναίμακτη, ανώδυνη και επιτρέπει στον ασθενή να επιστρέψει στις δραστηριότητές του σχεδόν αμέσως.
Άλλες αιτίες πόνου στον πρωκτό
Πέρα από τις τέσσερις κύριες παθήσεις, ο πόνος στον πρωκτό μπορεί να οφείλεται και σε άλλες αιτίες. Η πρωκτίτιδα (φλεγμονή του ορθού και του πρωκτού) προκαλεί πόνο, έκκριση βλέννας και αίσθημα επείγουσας ανάγκης για κένωση και μπορεί να συνδέεται με φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (νόσος Crohn, ελκώδης κολίτιδα), ακτινοθεραπεία ή χρήση αντιβιοτικών.
Η πρωκταλγία fugax είναι μια ιδιοπαθής κατάσταση που προκαλεί ξαφνικά επεισόδια έντονου, σπαστικού πόνου, συνήθως κατά τη νύχτα, που υποχωρούν αυτόματα σε λίγα λεπτά. Τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (γονόρροια, χλαμύδια, έρπης, σύφιλη) μπορούν επίσης να προκαλέσουν έντονη φλεγμονή στον πρωκτικό σωλήνα. Τραυματισμοί από σεξουαλική επαφή, πτώση ή έντονη προσπάθεια κατά την κένωση αποτελούν επίσης πιθανές αιτίες.
Τέλος, αν και σπάνια, ο καρκίνος του πρωκτού μπορεί να εκδηλωθεί με πόνο, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από αλλαγές στις συνήθειες κένωσης, απώλεια βάρους, παρατεταμένη αιμορραγία ή ψηλαφητή μάζα που μεγαλώνει. Διαγιγνώσκεται συχνότερα σε άτομα άνω των 60 ετών και σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη λοίμωξη από τον ιό HPV.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε χειρουργό;
Η έγκαιρη αξιολόγηση από εξειδικευμένο χειρουργό, όπως ο Δρ. Φώτης Αρχοντοβασίλης, είναι καθοριστική για τη σωστή διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία. Ορισμένα συμπτώματα απαιτούν άμεση ιατρική προσοχή:
• Έντονος πόνος που δεν υποχωρεί ή επιδεινώνεται προοδευτικά
• Αιμορραγία από τον πρωκτό, ανεξάρτητα από την ποσότητα – απαιτεί αξιολόγηση για αποκλεισμό καρκίνου
• Έκκριση πύου ή βλέννας, που υποδηλώνει περιεδρικό συρίγγιο ή σοβαρή φλεγμονή
• Υψηλός πυρετός και ρίγη, ενδεικτικά συστηματικής λοίμωξης από απόστημα
• Ψηλαφητή μάζα ή διόγκωση στην πρωκτική περιοχή
• Αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου ή ανεξήγητη απώλεια βάρους
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διαγνωστική διαδικασία στο ιατρείο περιλαμβάνει:
• Λήψη λεπτομερούς ιστορικού: χαρακτηριστικά του πόνου, σχέση με την κένωση, συνοδά συμπτώματα και ιατρικό ιστορικό
• Κλινική εξέταση: επισκόπηση, ψηλάφηση και δακτυλική εξέταση του ορθού
• Πρωκτοσκόπηση ή ορθοσκόπηση: για πλήρη αξιολόγηση του πρωκτικού σωλήνα και του κατώτερου ορθού
• Υπερηχογράφημα πρωκτού: πολύτιμο εργαλείο για αποστήματα, συρίγγια και άλλες παθήσεις
• Κολονοσκόπηση: σε επιλεγμένες περιπτώσεις για αποκλεισμό παθήσεων του παχέος εντέρου
Οι εξετάσεις αυτές είναι σύντομες και παρέχουν στον χειρουργό όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για να προτείνει μια εξατομικευμένη θεραπεία.
Συμβουλές πρόληψης
• Διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως) και επαρκής κατανάλωση νερού για πρόληψη δυσκοιλιότητας
• Αποφυγή έντονης προσπάθειας κατά την κένωση και περιορισμός του χρόνου παραμονής στη λεκάνη
• Τακτική σωματική άσκηση για βελτίωση της λειτουργίας του εντέρου
• Ήπια υγιεινή της περιοχής με χλιαρό νερό και αποφυγή αρωματικών προϊόντων που προκαλούν ερεθισμό
• Χλιαρά καθιστικά λουτρά 10- 15 λεπτών για προσωρινή ανακούφιση
• Άμεση επίσκεψη σε ειδικό όταν εμφανίζονται συμπτώματα – η αυτοδιάγνωση και η καθυστέρηση επιδεινώνουν την κατάσταση
Ο πόνος στον πρωκτό είναι ένα σύμπτωμα που δεν πρέπει να αγνοείται ούτε να αντιμετωπίζεται με αυτοθεραπεία. Η εξέλιξη της χειρουργικής επιστήμης και η εισαγωγή των τεχνολογιών Laser από ειδικούς όπως ο Δρ. Αρχοντοβασίλης έχουν αλλάξει τα δεδομένα, καθιστώντας τις επεμβάσεις σύντομες, ασφαλείς και σχεδόν ανώδυνες. Η σύγχρονη πρωκτολογία προσφέρει αποτελεσματικές θεραπευτικές λύσεις με ελάχιστη ταλαιπωρία και γρήγορη ανάρρωση. Αν αντιμετωπίζετε πόνο ή άλλα συμπτώματα στην περιοχή του πρωκτού, μη διστάσετε να ζητήσετε ιατρική βοήθεια.
Διαβάστε ακόμα
Πώς επιλέγουμε έναν Χειρουργό για την επέμβαση που πρέπει να κάνουμε;